Anayasa Mahkemesi 2014/4704 numaralı ve 01.02.2018 tarihli Bireysel Başvuru kararı ile hukuka aykırı arama neticesinde elde edilen delillerle kurulan mahkumiyet hükmünün adil yargılanma hakkını ihlal ettiğine yönelik çok önemli bir karara imza atmıştır.
\r\n\r\nKararda özetle; başvurucunun iki polis memurunun yanına yaklaşarak uyuşturucuya ihtiyaçları olup olmadığını sorması, polis memurlarının başvurucu ile birlikte konuta gitmek suretiyle konutta bulunan uyuşturucu maddeye el konulduğu, uyuşturucu maddelerin muhafaza altına alındıktan yaklaşık on sekiz saat sonra durumun Cumhuriyet Savcısına bildirildiği, bunun üzerine olaydan on sekiz saat sonra tutanak tutulduğu ve tutanakta 'başvurucunun polis memurlarına yaklaşarak uyuşturucu satma teklifinde bulunduğu ve polislerin daha fazla uyuşturucuya ulaşmak düşüncesiyle başlangıçta alıcı gibi hareket ettikleri, evden hassas terazi, çok sayıda uyuşturucu hap, değişik miktarlarda kokain ve eroin maddesi ele geçirildiği'nin ifade edildiği belirtilmiştir. Kararda devamla, polis memurları hakkında yakaladıkları uyuşturucu maddelerle ilgili yasal işlem yapmama karşılığında başvurucu ile anlaşöa yaptığı gerekçesiyle rüşvet ve irtikap suçlarından ve konut dokunulmazlığını ihlal ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından mahkumiyet hükmü kurulduğundan bahsedilmektedir.
\r\n\r\nBireysel başvuru kararında, başvurucunun ele geçirilen bu deliller neticesinde hakkında uyuşturucu ve uyarıcı madde ticareti yapmak suçundan dava açıldığı ve bu kararın da kesinleştiği belirtilmekle; hukuka aykırı deliller sonucu kurulan mahkumiyet hükmünün Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir.
\r\n\r\nEsas Dair İnceleme Hususunda; AYM'nin emsal teşkil etmesi gereken değerlendirmelerine yer vermek gerekmektedir.
\r\n\r\nAYM, esasa dair yaptığı incelemede, konutta yapılan aramanın 5271 sayılı kanuna aykırılık teşkil ettiğini, kolluk görevlilerinin konutta arama yapmaları için hakim kararı veya Cumhuriyet savcısının yazılı emri bulunmadığını, aramanın on sekiz saat sonra nöbetçi Cumhuriyet savcısına bildirildiğini ifade etmektedir.
\r\n\r\nBuna göre, derece mahkemesinin mahkumiyet hükmünün, belirleyici olarak hukuka aykırı arama sonucu elde edilen delillere dayandırıldığı muhakkaktır. AYM, mahkumiyet hükmünün esaslı ve belirleyici delilinin aramada ele geçirilen hassas terazi ve uyuşturucu maddeler olduğu, rüşvet ve irtikap suçundan mahkumiyet alan polis memurlarının ve başvurucunun uyuşturucu madde kullandığına dair beyanının 'uyuşturucu madde ticareti' suçunun sübutuna dair yeterli olmadığını değerlendirmiştir.
\r\n\r\nAnayasa Mahkemesi, sonuç olarak oy çokluğuyla 'belirli bir davaya ilişkin olarak delilleri değerlendirme yetkisi kural olarak yargılamayı yapan mahkemeye ait olmakla birlikte somut olayda, hukuka aykırı şekilde gerçekleştirilen arama sonucu elde edilen delillerin belirleyici delil olarak kullanılmasının bir bütün olarak yargılamanın hakkaniyetini zedelediği, aramanın icrasındaki "kanuna aykırılığın" yargılamanın bütünü yönünden adil yargılanma hakkını ihlal eder nitelikte olduğu kanaatine' varmakla başvurucunun Anayasa'nın 36. maddesi ile güvence altına alınan adil yargılama hakkı kapsamındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiğine hükmetmiştir.
\r\n\r\nAnılan Bireysel Başvuru kararına aşağıdaki linkten ulaşılabilir:
\r\n
https://kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/BB/2014/4704
\r\n","author":"Av. Nurgül Öztürk","createdAt":1525099412485,"isDeleted":false,"urlName":"hukuka-aykiri-arama-sonucu-elde-edilen-delillerin-mahkumiyet-hukmune-esas-alinmasi-adil-yargilanma-hakkinin-ihlalidir","publishedAt":1525099414936,"id":"5ae72b948c29a8f370a0ac4d"},{"category":{"id":"5a8f0a6240184f630dac55a7","name":"Yargı Kararları"},"createdBy":{"id":"5a8eff88bf1baa560a7fa00f","name":"Admin Admin"},"publishedBy":{"id":"5a8eff88bf1baa560a7fa00f","name":"Admin Admin"},"title":"Temyiz Dilekçelerinin Taraflara Karşılıklı Tebliğ Edilmemesi Hukuki Dinlenilme Hakkının İhlalidir","listImage":{"n":"kemer-adliyesine-iki-yeni-durusma-salonu_2753_dhaphoto3.jpg","sn":"738e3940-4352-11e8-99cb-e79427cc5d35.jpg","s":262397,"d":"","t":""},"detailImage":null,"detail":"Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 24.01.2018 Tarihinde verdiği karar ile temyiz dilekçeleri birbirine tebliğ edilmeyen tarafların hukuki dinlenilme haklarının ihlal edildiğine karar vermiştir.
\r\n\r\nHukuk Genel Kurulu, 24.01.2018 tarihli ve 2016/9-2317 E., 2018/61 K. sayılı kararında, yerel mahkemenin direnme hükmünü temyiz eden tarafın temyiz dilekçesinin diğer tarafa tebliğ edilmemesini hukuki dinlenilme hakkının daha üst çerçevede ise adil yargılanma hakkının ihlali niteliğinde tespit etmek suretiyle dosyanın ihlalin sonuçlarının giderilmesi diğer anlatımla tebliğin yapılabilmesi adına yerel mahkemeye iadesine karar vermiştir.
\r\n\r\nMahkeme kararında, hukuki dinlenilme hakkının, bilgilenme/bilgilendirme, açıklama yapma, yargı organlarınca dikkate alınma ve kararların gerekçeli olması gibi hususları içerdiğine dikkat çekmiş, özellikle açıklamada bulunma hakkının, tarafların yazılı veya sözlü şekilde iddia ve savunmalara karşı itirazda bulunabilme, davaya dair beyanda bulunma haklarını işlevsel kılmaya yönelik olduğunu belirtmiştir. Temyiz dilekçelerinin karşılıklı olarak tebliğ edilmemesini ise bilgilenme/bilgilendirme daha üst çerçevede ise adil yargılanma hakkının ihlali niteliğinde olduğu sonucuna varmıştır.
\r\n\r\nHukuki dinlenilme hakkı, 6100 Sayılı HMK'nın 27. maddesinde de düzenlenmektedir. Anılan hüküm
\r\n\r\n"Hukuki dinlenilme hakkı
\r\nMADDE 27- (1) Davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler.
\r\n(2) Bu hak;
\r\na) Yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını,
\r\nb) Açıklama ve ispat hakkını,
\r\nc) Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini, içerir."
şeklinde düzenlenmiştir. hüküm gerekçesi, hukuki dinlenilme hakkının bir bütün olarak hukuki güvenceyi sağlamaya yönelik olduğuna atıf yapmaktadır. Bu anlamda, emsal içtihattan bağımsız olmak üzere, hakkın çekirdeğini oluşturan unsurun esasında tarafların iddia ve savunmalarını yargı organlarının tam olarak dikkate alıp değerlendirmesi olduğunu söylemek yanlış olmaz. Gerekçede özellikle, mahkemelerin kararların gerekçeli olması zorunluluğuna ancak bu gerekçenin şekli ve görünüşte olmasından ziyade hukuki ve maddi vakıaya yönelik ayrıntılı olması gerektiğinin altı çizilmiştir. Ortaya çıkacak olan kararın, hukukun genel ilkelerine, mevzuata ve yerleşik içtihatlara tamamen aykırı ve sürpriz sayılacak nitelikte olmaması gerekmektedir .Bu durum "sürpriz karar yasağı" olarak da ifade edilmektedir. Yargı organları özellikle yerleşik içtihatların dışında yeni bir karar verebilirler. Ancak bu konuda gerekçelerini tam ortaya koymalı ve tarafların açıklamalarını da değerlendirmelidirler.
\r\n\r\nYargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun gerek kanunda düzenlenen hükme gerekse hukukun genel ilkeleri ve anayasaya bağlı kalarak ihdas ettiği kararı son derece hukuki bu anlamda yargılamada zaman zaman gözden kaçan hukuki hakların ihlalinin denetimi bağlamında oldukça iyi bir karardır. İçtihat metni aşağıda sunulmuştur.
\r\n\r\nÖZET : Hukuki dinlenilme hakkı, bilgilenme/bilgilendirme, açıklama yapma, yargı organlarınca dikkate alınma ve kararların gerekçeli olması gibi hususları içerdiği açıktır.Bilgilenme hakkının usulüne uygun kullanımı ile tarafların haklarında öğrendikleri isnat ve iddialara karşı beyanda bulunabilme, davaya yönelik bilgi ve belge verebilme yani açıklama yapma hakkı da hukuki güvenceye bağlanmaktadır. Böylece davanın her iki tarafına eşit şekilde açıklama yapma hakkı tanınması ile adaletin görünür kılınması sağlanacaktır. Açıklamada bulunma hakkı, tarafların, yazılı veya sözlü şekilde iddia ve savunmalara karşı itirazda bulunabilme, davaya dair beyanda bulunmalarını sağlar. Taraf vekillerinin temyiz dilekçelerinin karşılıklı olarak tebliğ edilmemesi bilgilenme/bilgilendirme hakkının bir başka deyişle adil yargılanma hakkının ihlali niteliğinde bulunduğu sonucuna varıldığından dosyanın mahalline geri çevrilmesi gerekir.
\r\n\r\nDAVA : Taraflar arasındaki "işçilik alacağı" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Adana 2. İş Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen 29.07.2009 gün ve 2009/238 E. 2009/579 K. sayılı kararın incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 14.02.2012 gün ve 2009/37467 E. 2012/3772 K. sayılı ilamıyla bozulmuş, yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
\r\n\r\nHukuk Genel Kurulunca dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonunda gereği görüşüldü:
\r\n\r\nKARAR : Direnme kararı taraflarca temyiz edilmiş olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinin davalı vekiline tebliğ edildiğine dair tebligat parçası dosya arasında bulunmamaktadır.
\r\n\r\n6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 27. maddesinde yer bulan “Hukuki Dinlenilme Hakkı” gereğince davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hakkın yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içermektedir. Mahkeme, iki tarafa eşit şekilde hukukî dinlenilme hakkı tanıyarak hükmünü vermelidir.
\r\n\r\nAnayasanın 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan hukukî dinlenilme hakkı, adil yargılanma hakkı içinde teminat altına alınmıştır. Bu hakka, tarafın hâkime meramını anlatma hakkı ya da iddia ve savunma hakkı da denilmektedir. Ancak, hukukî dinlenilme hakkı, bu ifadeleri de kapsayan daha geniş bir anlama sahiptir. Bu hak çerçevesinde, tarafların gerek yargı organlarınca gerekse karşı tarafça yapılan işlemler konusunda bilgilendirilmeleri zorunludur. Kişinin kendisinden habersiz yargılama yapılarak karar verilmesi, kural olarak mümkün değildir.
\r\n\r\nBu kapsamda hukuki dinlenilme hakkı, bilgilenme/bilgilendirme, açıklama yapma, yargı organlarınca dikkate alınma ve kararların gerekçeli olması gibi hususları içerdiği açıktır. Bilgilenme hakkı, yargılamanın içeriğine dair tam bir bilgi sahibi olmanın yanında gerek karşı tarafın gerekse de yargı organlarının dosya içeriğine yapmış oldukları işlemleri öğrenmelerini kapsar. Bilgilenme/bilgilendirme hakkının etkin biçimde kullanılabilmesi için gönderilecek tebligat ve davetiyelerde kanunda öngörülmüş şekil şartlarına sıkı sıkıya uyulması gerekmektedir. Ayrıca bu hak sadece davanın başındaki iddia ve savunmalar açısından değil yargılamanın her aşamasında dikkate alınmalıdır. Bu kapsamda devam eden bir yargılamada tarafların açıklamaları için bilgilendirme yeterli olmayıp yargılamada yer alan diğer kişilerin ( tanık, bilirkişi gibi) açıklamaları açısından da önemlidir. Bilgilenme hakkının usulüne uygun kullanımı ile tarafların haklarında öğrendikleri isnat ve iddialara karşı beyanda bulunabilme, davaya yönelik bilgi ve belge verebilme yani açıklama yapma hakkı da hukuki güvenceye bağlanmaktadır. Böylece davanın her iki tarafına eşit şekilde açıklama yapma hakkı tanınması ile adaletin görünür kılınması sağlanacaktır. Açıklamada bulunma hakkı, tarafların, yazılı veya sözlü şekilde iddia ve savunmalara karşı itirazda bulunabilme, davaya dair beyanda bulunmalarını sağlar.
\r\n\r\nHâl böyle olunca, taraf vekillerinin temyiz dilekçelerinin karşılıklı olarak tebliğ edilmemesi bilgilenme/bilgilendirme hakkının bir başka deyişle adil yargılanma hakkının ihlali niteliğinde bulunduğu sonucuna varılmıştır.
\r\nYapılan açıklamalar karşısında, davacı vekilinin temyiz dilekçesinin HUMK'nın 433. maddesi gereğince davalı vekiline Tebligat Kanunu ve ilgili mevzuat dikkate alınarak tebliğ edilmeli ve yasal süre beklenildikten sonra Hukuk Genel Kurulu Başkanlığına gönderilmelidir.
Açıklanan sebeplerle eksiklik giderildikten sonra Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Başkanlığına gönderilmek üzere dosyanın mahkemesine geri çevrilmesi gerekmiştir.
\r\n\r\nSONUÇ : Yukarıda açıklanan sebeplerle dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 24.01.2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
\r\n","author":"Av. Nurgül Öztürk","createdAt":1524088205067,"isDeleted":false,"urlName":"temyiz-dilekcelerinin-taraflara-karsilikli-teblig-edilmemesi-hukuki-dinlenilme-hakkinin-ihlalidir","publishedAt":1524088211571,"id":"5ad7bd8d8c29a8f370a0ac49"}],"paging":{"pageNumber":1,"pageSize":9,"hasPrevious":false,"hasNext":false,"totalCount":2,"totalPageCount":1,"pageStartIndex":1,"pageEndIndex":2}}}